Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Od radioaktywnego cukru do medycyny nuklearnej

Fizyka jądrowa jest nauką zajmującą się oddziaływaniami na poziomie jąder atomowych. Pierwsze badania związane z tą dziedziną rozpoczęły się już w 1896 roku i od tego czasu z każdą dekadą dostarczają środowisku naukowemu, a także ogółowi społeczeństwa, coraz to nowych informacji i wyników, pozwalających na podnoszenie poziomu życia i zwiększających nasze zrozumienie otaczającego nas świata.
Jednym z największych sukcesów fizyki jądrowej jest zastosowanie cząstek promieniowania do obrazowania i leczenia w medycynie. Choć technologie te są dostępne już od wielu lat, większość pacjentów nie rozumie zasady działania urządzeń, którymi są badani i leczeni.
Celem wykładu jest przybliżenie szerszej publiczności, jak okiełznanie promieniotwórczości pozwoliło na wykrywanie nowotworów oraz ich leczenie. Wykład będzie prowadził od metody obrazowania Pozytonową Emisyjną Tomografią do sposobów leczenia nowotworów złośliwych za pomocą naświetlania cząstkami gamma, alfa i protonami.

Na tropie ciemnej materii

Otaczająca nas zwykła materia, zbudowana z atomów pierwiastków chemicznych jest rodzajem materii barionowej. Barionami są protony i neutrony, które wraz z leptonami tworzą atomy. Z materii barionowej zbudowane są gwiazdy, planety, gwiazdy neutronowe, galaktyki i czarne dziury. Z analiz astrofizycznych oraz modeli kosmologicznych opisujących ewolucję Wszechświata po Wielkim Wybuchu wynika, że materia barionowa stanowi zaledwie około 4.9 % masy-energii Wszechświata. Aby mogły powstać obserwowane struktury wielkoskalowe, na przykład klastry galaktyk, modele kosmologiczne wymagają wprowadzenia dużej ilości dodatkowej niewidzialnej materii. Nazwano ją ciemną materią, której powinno być około 27 %. Natura ciemnej materii nie jest znana. Nie oddziałuje ona z materią barionową ani ze światłem czy innym promieniowaniem elektromagnetycznym. O jej obecności świadczy istnienie sił grawitacyjnych, znacznie większych niż pochodzących od wykrywalnej materii barionowej. Na wykładzie przedstawione zostaną wyniki kilku obserwacji astrofizycznych sugerujących istnienie ciemnej materii. Omówione zostaną wyniki niektórych eksperymentów, w których poszukuje się hipotetycznych cząstek będących kandydatami na ciemną materię. Opisany zostanie nowy eksperyment DarkSide z udziałem fizyków z Instytutu Fizyki UJ, zlokalizowany w podziemnym laboratorium w Gran Sasso we Włoszech, w którym poszukuje się cząstek ciemnej zimnej materii.

Cool Physics - czyli o niskich temperaturach słów kilka

Czym jest temperatura? Według jednej z definicji można ją zdefiniować jako „wielkość fizyczną mierzoną termometrem" i jest to definicja całkiem poprawna. Zresztą porozmawiamy także o zamieszaniu wokół tego jak, i w jakich jednostkach się ją mierzy.

Każdy wie mniej więcej, co oznaczają pojęcia ciepło i zimno, ale skąd to się bierze? Co robią molekuły, kiedy się je oziębi? Czy można chłodzić w nieskończoność? Co stanie się z przepływem prądu? Czy materiały mogą ujawniać nowe własności pod wpływem temperatury?

Wykład sięgnie do podstawowych pojęć i za ich pomocą przejdziemy do zagadnień nowoczesnej fizyki ciała stałego. Będzie też okazja do wspomnienia o skraplaniu gazów i krakowskim w tym udziale.

Blockchain okiem fizyka

Blockchain to technologia kojarzona głównie z kryptowalutami, ale mogąca - potencjalnie - znaleźć zastosowania w wielu obszarach, gdzie potrzebny jest zdecentralizowany i trudny do złamania system uwiarygadniania operacji. Z formalnego punktu widzenia Blockchain to rozproszona, zdecentralizowana baza danych działająca w środowisku sieciowym. Zachodzi pytanie, dlaczego fizycy interesują się takimi strukturami i czy mają na ich temat coś do powiedzenia?

W pierwszej części wykładu wyjaśnię, dlaczego fizycy interesują się sieciami. W części drugiej spróbuję wytłumaczyć, co to jest Blockchain w powiązaniu z kryptowalutami, głównie z Bitcoinem, ale nie tylko. W części trzeciej spróbuję przekonać słuchaczy, że znajomość metod wywodzących się z fizyki pozwala lepiej zrozumieć działanie i ewolucję sieci Blockchain.

Ładunki elektryczne w spoczynku i ruchu - pokaz doświadczeń

Ładunki elektryczne są źródłem pól elektromagnetycznych. Z doświadczalnego punktu widzenia charakter oddziaływań ładunków elektrycznych zależy od tego czy spoczywają, poruszają się ruchem jednostajnym czy przyśpieszonym. Podczas wykładu zaprezentowane zostaną doświadczenia z dziedziny elektromagnetyzmu: od prawa Coulomba do fal elektromagnetycznych. Będzie to również ilustracja procesu unifikacji zjawisk elektromagnetycznych.

Motywem przewodnim wykładu będą prezentowane doświadczenia pokazowe.

Satelity Ziemi

Wszyscy dobrze znamy duży, jasny i często goszczący na naszym niebie Księżyc. Wszystko jednak wskazuje na to, że Ziemia ma oprócz niego jeszcze dwa inne, dużo trudniejsze do dostrzeżenia, naturalne księżyce. Nie każdy wie, jak ważną rolę w ich odkryciu odegrał krakowski astronom, docent Kazimierz Kordylewski, wieloletni pracownik Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ale to nie wszystko - naszej planecie od czasu do czasu mogą towarzyszyć tak zwane pseudo księżyce, będące przechwyconymi planetoidami. Ile księżyców ma więc tak naprawdę Ziemia i jak długo będzie je mieć?
Sytuacja komplikuje się, gdy zaczniemy dodatkowo rozpatrywać wszystkie sztuczne satelity Ziemi (których zresztą w ostatnich latach krąży ponad naszymi głowami coraz więcej). Służą one rozmaitym celom. Dzięki nim możliwe jest korzystanie z systemów GPS czy precyzyjne przewidywanie pogody, a także obserwacje odległych obiektów astronomicznych w różnych zakresach fal elektromagnetycznych. Z drugiej jednak strony rosnąca liczba konstelacji sztucznych satelitów przesłania nam widok czystego nieba, zaburzając obserwacje astronomiczne prowadzone z powierzchni Ziemi. Czy i jak da się to wszystko pogodzić?

Celem wykładu jest popularnonaukowe przedstawienie wszystkich typów satelitów naszej planety, wraz ich pochodzeniem, charakterystyką, czasem życia, możliwością wykorzystania oraz związanymi z nimi, możliwymi zagrożeniami.